Télé-merde

Depuis que j'ai quitté l'Eglise Cathodique, je regarde de moins en moins la boîte magique qu'on appelle télé. Il y a quelques jours, pour prendre ma dose mensuelle de matraquage télévisuel, j'ai osé allumer ma télé. Je n'ai pas été du tout déçu. Je suis tombé sur une pure merveille, une merde à l'état brut.

Pour quelqu'un qui a une très basse estime de ce média, ça n'a été que du bonheur : j'ai su, une fois de plus, que j'avais raison, que je n'ai fait d'injustice à personne. Bien sûr il y a encore quelques documentaires sur arte qui m'intéressent vraiment. Mais je ne change pas le programme de ma soirée pour me conformer aux horaires de ces émissions. Il y a aussi les guignols, de temps en temps (une fois par mois ça suffit, sinon ça devient moins drôle).

Ce que j'ai vu donc quand j'ai allumé ma télé était une émission consacrée aux a-sexuels. Des gens qui vivent sans sexe, par conviction personnelle ou pour des raisons purement biologiques qui les empêchent de ressentir du plaisir pendant les rapports sexuels. Jusque là rien de très étonnant. Le sujet a été publié dans des revues scientifiques, et sans être un spécialiste du domaine j'ose imaginer que de tels cas ont toujours existé dans l'histoire de l'humanité. C'est simplement qu'ils sont hyper minoritaires ou qu'ils ne s'expriment pas à cause de contraintes sociales, religieuses ou autres.

Ce qui est scandaleux dans l'approche de France 2 (service public, pour rappel) de ce sujet, c'est la mise en scène de ces cas : inviter des gens sur le plateau pour "témoigner", aller chez eux pour filmer leur quotidien, inviter des "spécialistes" pour nous donner un avis d'expert... tout ça peut vous paraître normal et acceptable, mais croyez-moi il suffit de vivre des mois sans télé pour se rendre compte à quel point c'est ridicule. Et puis ce voyeurisme à peine voilé, enrobé dans une pudeur hypocrite et défendu par un Delarue au sérieux franchement comique... ça ne vous interpelle pas ? Ca ne vous révolte pas ? Toute cette merde étalée là, à bout de nez, toute cette médiocrité, ces âneries, ça ne vous dégoûte pas ?

Je ne suis pas en train de parler de la Star'Ac. Encore moins de "On a échangé nos mamans" et autres armes de destruction intellectuelle massive. Je ne parle pas d'une chaîne privée à la recherche du sensationnel pour faire monter l'audimat. Je vous parle de France 2, service public. Je vous parle d'une émission soit-disant sérieuse. Je vous parle de gens qui "analysent", "débattent", "racontent des expériences intéressantes"... Je mets tout ça entre guillemets parce que ce n'est que l'apparence de la chose. Le fond n'est qu'une coquille vide.

Le génie de l'industrie du spectacle a trouvé l'astuce pour faire accrocher le spectateur lambda : parler d'une hypothétique quatrième orientation sexuelle : après les hétéros, les homos, les bis, voilà les a-sexuels qui sont sortis du chapeau ! Et hop ! Faut dire que les homos et les bis, c'est moins bandant de nos jours. Ca s'est banalisé comme sujet. Il faut surprendre, il faut choquer, il faut impressionner. Et pour couronner le tout, une légitimation par la science : ça ne peut qu'être vrai, puisqu'un article sérieux de recherche scientifique en parle.

J'ai pensé ce matin à cette expérience horrible de dix minutes passées devant la télé quand j'ai lu par hasard sur le web que la mort de Pascal Sevran a été annoncé par erreur sur le plateau de Ruquier hier. Encore une gourde due à la pression du direct, à la course vers le scoop, même s'il s'agit de la mort d'un collègue. Je ne dis pas que Ruquier a mal fait son boulot, mais c'est tout un système qui est à incriminer. Quand l'immédiateté devient un critère de performance, on ne réfléchit plus, on n'analyse plus, on livre à chaud les "nouvelles" et recueille les "réactions" tout de suite. Tant pis si c'est pas vérifié, on vérifiera plus tard. L'essentiel c'est que ça fasse sensation. C'est du spectacle, donc c'est bien, c'est "intéressant", c'est vendeur... Pour moi c'est juste stupide et, encore plus dangereux, complètement abrutissant.

J'attendrai avec impatience le jour où la télé sera déclarée arme de destruction intellectuelle massive et sera combattue comme un ennemi de l'humanité. Jusqu'à ce jour, je me contenterai de lire des livres.

Saloperie de clopes ! (suite)

Suite des épisodes 1, 2 et 3. Ensuite je passe la balle à Eddou3aji.

*****

Elle se fraya un chemin dans la pénombre de la pièce en essayant de faire le moins de bruit possible. Les clés lui tombèrent des mains lorsqu'elle essayait de les placer à tâtons sur la table de nuit.

« Quoi ? ». Son mari se réveilla. Sa voix était alourdie par le sommeil. Elle ne pouvait pas voir s'il avait les yeux ouverts ou pas.

« Rien, j'ai juste fait tomber les clés ». Elle était trop nerveuse. Sa voix grasseyait. Cet amas immobile en face d'elle avait quelque chose d'inhumain. Pour la première fois elle se demandait à quel point elle serait capable de le détester.

- Quelles clés ?

- Celles de la voiture.

- La voiture, à cette heure ?

Toujours immobile, toujours avec sa voix ténébreuse et monotone, il ne lui inspirait que mépris et dégoût. Elle s'éclaircit la voix puis résuma ce qui lui venait d'arriver :

- Je suis allée m'acheter des clopes. La voiture n'a pas redémarré. Un policier en patrouille m'a repêchée et m'a ramenée ici.

Après un moment de silence, la voix lui lança sur un ton neutre :

- ça t'apprendra.

Et il se tourna de l'autre côté dans le lit. Il était clair qu'il ne voulait pas en savoir davantage. Son sommeil était plus cher que tout.

La rage l'a prise de la tête aux pieds. Voilà que son mari ne daigne pas lui parler deux minutes pour savoir où elle était et qu'est ce qui lui est arrivé. Elle se sentit humiliée, abandonnée, rabaissée. Elle avait envie de le tuer sur-le-champ, l'étouffer et en finir une fois pour toutes.

Elle alla dans la salle de bain. D'une main tremblante elle alluma une cigarette. Elle se regarda dans le miroir et éclata en sanglots. « Le salop ! Le connard ! Il me prend pour de la merde ce fils de pute ! ». Elle se dit qu'elle avait raison d'avoir pris sa revanche avec ce jeune policier. Un vieux fantasme s'était enfin réalisé. Son image dans le miroir était brouillée par les larmes. Elle y voyait son visage d'il y a dix ans, lorsqu'elle était encore adolescente. Elle pansa à son cousin dont elle était éperdument amoureuse. Il était devenu policier lorsqu'elle était encore au lycée et pendant plusieurs années, chaque fois qu'elle le voyait en uniforme elle était incapable de dormir la nuit.

Ce soir le jeune policier lui rappela son cousin. Son air jovial, presque innocent, son visage doux, la manière dont il s'est excusé ... tout ça avait un air de déjà-vu. Tout ça n'était qu'un strict retour des choses : son cousin tant désiré (marié depuis et parti vivre dans une autre ville) s'est réincarné. Il aurait été stupide de laisser filer cette chance.

Après tout, que vaut cette tromperie face aux aventures multiples de son mari ? Que vaut ce « geste de remerciement » devant des années d'humiliations ? Garder son honneur pour un mari qui la trompe avec la première qui passe et qui se contre-fout de savoir si elle a failli se faire violer au milieu de la nuit ? Pure foutaise ! ça fait longtemps qu'elle y pense, et ce soir-là l'occasion s'est présentée. Ce n'était ni prémédité, ni programmé, mais au moment où elle était dans la voiture l'idée de coucher avec lui parassait comme la plus éclatantes des évidences.

Le chien entra dans la salle de bain. Il la regarda un moment. Elle se demanda s'il se doutait un peu de ce qui s'est passé dans la cabane. Elle se dit que cette petite bête a entendu ses paroles lorsqu'elle demanda au jeune policier : "vas-y prends moi ! Ici, tout de suite". Pourquoi elle l'a fait ? Comment elle a osé ?

En vérité, elle avait besoin de se convaincre qu'elle pouvait aussi tromper. Elle avait besoin de démontrer à elle-même que c'est par conviction morale qu'elle s'est abstenue de le faire. Et jusqu'au moment où elle a posé la main sur le genou du jeune policier, elle ne savait pas si elle était capable d'aller jusqu'au bout.

Le temps passa, elle fuma encore des cigarettes, regarda ses orteils, puis suivit longtemps le vol d'un insecte autour de la lampe par dessus l'évier. Sa rage s'est tarie peu à peu. Elle était prête pour recommencer de nouveau un autre tour de vengeance. Elle griffonna sur un bout de papier « N'oublie pas de téléphoner au commissariat pour remercier personnellement l'agent M. (...). Je m'occupe de ramener la voiture dans la journée. ». De retour dans la chambre à coucher, elle glissa le papier dans la poche de la chemise de son mari. Elle se glissa dans le lit et ferma les yeux.

******

Maintenant la balle est dans le camp de Eddou3aji, s'il veut bien participer

حول التجديد الديني - جزء 2 من 2

في الجزء السابق من المقال حاولت أن أبين أن غياب سلطة مركزية من قبيل الفاتيكان في الإسلام يجعل من التجديد الديني مهمة صعبة . فلو خرج أحدهم بفتوى تبيح تقبيل الخطيب لخطيبته مثلا (وهي الفتوى التي أثار بها جمال البنا ضجة في الفترة الفارطة) سيخرج أيضا عشرات المعممين يبطلون فتواه ويدعونه إلى التوبة هذا إن لم يكفروه . فمن الواضح أن سلطة التكلم باسم الدين إن لم تعط رسميا إلى جهة واحدة مسؤولة عنها سيكون من السهل على الجميع ادعاء تملكها .

من الممكن أن نتحمس لفكرة التجديد من داخل الإسلام . ومن الممكن أن نجد هنا وهناك مدارس فكرية اسلامية تبشر بمزيد من الإنفتاح على العصر وعلى التحديات التي تواجه المسلمين في القرن الحادي والعشرين وتقطع مع فتاوى رضاع الكبير وبول النوق . لكن لنسأل أنفسنا صراحة : هل لهذا الإسلام "التقدمي" حظ في المجتمعات الإسلامية المعاصرة ؟ هل أن تفسيرا "حداثيا" لآية أو لحديث يمكنه أن يحل محل قرون من الجمود وآلاف الصفحات التي تقف عد حرفية النص ؟

أتسائل أحيانا لماذا يجد المسلمون صعوبة بالغة في إحتواء التطرف من جهة وفي مواجة النقد الموجه إلى دينهم من جهة أخرى . ألا نجد في القرآن آية "لا إكراه في الدين" مثلا ، وهي كافية للدلالة على سماحة الإسلام ؟ الجواب هو أن أي شيخ في جبال أفغانستان يستطيع أن يؤول تلك الآية على هواه ثم يخرج بدلها "اقتلوهم حيثما ثقفتموهم (أي حيثما وجدتموهم)" ، وهي كافية لتجييش الشباب المجاهد لا فقط ضد "الشيطان الأكبر" وأعوانه بل أيضا ضد أبناء البلد وضد الدولة باعتبارها أحد مظاهر الكفر .

التجديد من داخل المؤسسة الإسلامية السنية صعب جدا وذلك لعدم وجود تلك المؤسسة أصلا . وذلك لا يعني كما فهم البعض المناداة بتسمية بابا يلم شمل المسلمين السنة فالأمر يتعدى مجرد وجود المؤسسة ـ الرمز إلى شرعيتها التاريخية الوحيدة القادرة على إعطائها حق التكلم باسم الدين . وسيقول بعضهم أن الخليفة كان يقوم بهذا الدور وما علينا إلا إحياء الخلافة . والجواب هنا سهل جدا فمركز الخليفة سياسي بالأساس ولا علاقة له بالسلطة الدينية التي نعنيها في هذا السياق . الخليفة امبراطور وليس بابا ومنصب الحبر الأعظم لم ولن يوجد مثيل له إطلاقا في الإسلام السني .

ننسى أحيانا أن التجديد الديني الذي نتكلم عنه هنا ليس وليد اليوم . فلقد حاول عديد المفكرين الإسلاميين منذ منتصف القرن الـ 19 إعطاء نفس جديد للفكر الديني : محمد رشيد رضا ، الطهطاوي ، الكواكبي ، الأفغاني وغيرهم كثير... كان محمد عبده يقول بتقديم العقل على النقل وكتب محمد إقبال "تجديد الفكر الديني في الإسلام" في ثلاثينات القرن العشرين... لكننا اليوم لا نذكر أحدا من بين هؤلاء في حين لا تزال أفكار سيد قطب وحسن البنا وأبو الأعلى المودودي تسوّق على أنها تجديدية (ومن ذلك قول بعضهم إن الوهابية هي نظير للثورة اللوثرية في المسيحية !!).

لقد فشل المجددون الحقيقيون الذين حاولوا التغيير من داخل الإسلام السني وصعدت في مقابل ذلك أسهم مفكرين مسيسين يميلون للسلفية وللجهادية ولأطروحات التطرف والعنف . واليوم لم يبق لنا من الإجتهاد إلا الفتاوى الإلكترونية الوهابية وأفكار ابن تيمية وابن القيم مقدمة في ثوب "حداثي" . كان المجددون الأوائل مثقفين تقليديين تخرجوا من المنظومة الدينية السائدة وقتها ولم يمنعهم ذلك من الإنخراط في الحداثة والدعوة إليها فلماذا فشلوا جميعا ؟ الإجابة قطعا صعبة ومركبة ومرتبطة بتاريخ المنطقة المعقد ولا سيما الإستعمار ثم الأنظمة الدكتاتورية التي لحقته .

شخصيا لا أعتقد أن التجديد الديني ممكن اليوم ، وأتمنى فعلا أن يدلني أحدهم على دلائل إمكانية ذلك من داخل المنظومة التقليدية . ولا أعتقد أن إقحام الدولة سيأتي بالجديد في هذا المجال وذلك بسبب العوامل التي أوردتها في الجزء السابق من المقال بالنسبة للحالة التونسية . ثم هل يدخل ذلك في صلاحيات ومهمات الدولة المدنية الحديثة ؟ مدنية الدولة هي حسب رأيي الشرط الأول لتحقيق ما أسماه الرواد بالنهضة وما نسميه نحن بالتنمية . ليس من حق الدولة التدخل في الفقه كما ليس من صلاحيات الفقه التدخل في أمور الدولة إذ يختص الفقه بالروحانيات والعبادات وتختص الدولة بالمعاملات . وما الدعوة إلا العلمانية إلا محاولة لحماية الدولة من محاولات جرجرتها إلى مجالات ليست من اختصاصها (كلنا يعلم الكوارث التي تحل كلما تحدث مسؤول سياسي عن مسألة دينية ، أذكر مثلا تصريحات الأخزوري حول الحجاب) .

ولننظر إلى تطور الإسلام بصفة عامة : هل حقا يحتاج المسلمون إلى مجددين من داخل الإسلام اليوم ؟ هل حاجتهم إلى مارتن لوثر أشد من حاجتهم إلى فولتير أو روسو إسلامي ؟ بعبارات أخرى هل من المحتم المرور بثورة إصلاح ديني حتى يكون عصر الأنوار ممكنا ؟ أليس القائلون بذلك هم أول من يدعو إلى الإستنساخ الحرفي للتجربة الغربية ؟

إنها مجرد أسئلة للدفع بالحوار ليست لي أية أجوبة قطعية عنها .

ماني الإفريقي

حول التجديد الديني - جزء 1 من 2

يصر البعض على اعتبار النقاش حول العلمانية مفتعلا ومسقطا على واقع بعيد كل البعد عن مسائل نظرية من قبيل علاقة الدين بالدولة . ويؤكد هؤلاء في تعليقاتهم وتفسيراتهم على استثنائية الحالة الإسلامية وعلى تفرد التاريخ الإسلامي من جهة وعلى التصاق التجربة العلمانية الحديثة بالغرب عموما وبتاريخ سلطة الكنيسة خصوصا . وهذه الملاحظات وإن كانت صحيحة إلى حد ما فإنها لا تبرر أبدا النصف الثاني من خطاب بعض الأشخاص المتسم بالتشنج حاملا أحيانا عبارات تخوينية وتساؤلات انكارية تقدح في ذمم حاملي لواء العلمانية وتتهمهم بمعاداة الإسلام وبخدمة مشروع صهيوني غربي امبريالي يهدف إلى القضاء على الإسلام دينا وحضارة وتاريخا .

ردود الأفعال هذه مردها عقدة النقص التي نعاني منها في مقابل الآخر الغربي . فالعقل العربي لا يستطيع أن يتقبل هزائمه الحضارية في أثناء الإستعمار الغربي أولا ثم في مواجهته مع اسرائيل ثانيا وانتهاء بضياعه في معترك العولمة . لقد طورنا خلال المائة والخمسين سنة الماضية آليات رد فعل تعمل أوتوماتكيا لدى الحديث عن بعض الموضوعات الحساسة . فبمجرد الحديث عن الديمقراطية ، العلمانية ، الليبرالية... فإن الأمر يتحول إلى مؤامرة وعمالة وأجندات مرتبطة بمصالح غربية . العقل العربي اليوم عاجز عن الدخول في مناظرات جدية وعلى مقارعة الحجة بالحجة وهو يرفض التغيير ويرفض النقد بحجة الهوية والخصوصية والأصالة . وباسم هذه القيم المقدسة (الهوية ، التراث ، الخصوصية الحضارية ، المبادئ...) يصبح الخوض في مواضيع معينة من باب استعداء الشعب والتحامل على الإسلام . و كما قيل في أحد الحوارات المسألة ليست العلماني / اللاديني / الملحد / العميل في مقابل المتدين / الإسلامي / الإرهابي / المتطرف . المسألة أبعد ما تكون عن هذه التبسيطات وفي نهاية المطاف كلنا مواطنون وليس ضروريا أن نتفق على كل المسائل حتى نستطيع العيش معا . وأنبه هنا إلى محاولات الإقصاء المتكررة في المجال التدويني والتي تهدف إلى تهميش بعض الأصوات بادعاء أنها "ضد الشعب" أو ضد هويته وتاريخه واختياراته ، والتي ذهب بعضها إلى الدعوة الضمنية لهؤلاء للرحيل وترك البلاد للأنقياء والمتقين والوطنيين "الحقيقيين".

بعض الملاحظات أردت أن أثيرها في سياق الحديث عن الدولة العلمانية (لنقل الدولة المدنية ، فالعلمانية تذكر البعض بالمآكد والمؤامرات الصليبية والصهيونية) ، فقد فهمت أن البعض يصر على ضرورة إبقاء الدين مرتبطا بالدولة وذلك حتى يكون التجديد الديني ممكنا ، والتجديد الديني اليوم ضرورة تفرض نفسها كدرع ضد التطرف وضد التأويلات السلفية .

إ ذا كانت سيطرة الدولة على الخطاب الديني ضرورية ، فكيف يمكننا أن نفسر فشل الدولة التونسية في إحتواء الخطاب الديني وحمايته من الإنزلاق في التطرف والغلو ؟

فإذا نظرنا إلى الوضع في تونس منذ الإستقلال لوجدنا أن الأئمة والخطباء يعينون من قبل أجهزة الدولة ويخضعون لرقابتها في حين تم تحييد مؤسسات دينية مستقلة عن السلطة المركزية (الزيتونة مثلا) . وهو شكل من أشكال العلاقة بين الدين والدولة ليس بالعلماني الخالص ولكن دون أن يماهي ضرورة بين الدين والدولة . فماذا جنينا من هذه العلاقة ؟ لم تمنع الرقابة الحصرية للدولة الخطاب الديني من التطرف ، أولا لأن تطور الدين في تونس لا يمكن أن يتم بمعزل عن تطوره في بقية أرجاء العالم الإسلامي إذ سيكون حتما متأثرا بالتيارات السائدة ، وثانيا لأن الوضع الخاص في تونس الذي تتماهى فيه الدولة مع الحزب يجعل من السهل بل المحتم توظيف الخطاب الديني الخاضع للدولة لأغراض دعائية سياسية خالصة .

كان يمكن للتجربة التونسية في مسألة العلاقة بين الدين والدولة أن تنجح لولا هاذين العاملين الذين حكما عليها بالفشل . وفي وقتنا الحاضر تبقى الدعوات لمزيد إحكام سيطرة الدولة على الدين بهدف تعزيز التجديد والوسطية دعوات غير مجدية طالما ظلت أجهزة الدولة مندمجة بأجهزة الحزب وطالما مازلنا عرضة إلى خطاب ديني خارجي غير رسمي يحمل بذرات التطرف وتحمله إلينا قنوات اتصال من المستحيل على الدولة السيطرة عليها .

حسب رأيي الخاص فالمشكلة الأساسية التي تواجه التجديد في الفكر الإسلامي هي غياب سلطة دينية شرعية تضفي المشروعية على الأفكار الإصلاحية وتعطيها إمكانية التطبيق الفعلي . السلطة التي أتحدث عنها هنا هي أشبه ما يكون بسلطة الكنيسة لدى الكاثوليك ، وهي مؤسسة غائبة تماما في التقاليد الإسلامية السنية .

في البلدان ذات الأغلبية السنية ليس هنالك تمثيل رسمي للإسلام وكل ما يسمى بالعلماء والمشايخ والفقهاء ماهي إلا ألقاب تصف بها فئة من الناس نفسها دون شرعية حقيقية لا نصية ولا مذهبية كما هو الحال لدى الشيعة . لو تسائلنا مثلا من يمكنه أن يجدد من داخل الإسلام وتكون له الشرعية اللازمة لإصدار الأحكام (أو الفتاوى) المتطابقة مع جوهر الإسلام والمنسجمة مع روح العصر لوجدنا أنفسنا أمام مأزق : كل مسلم تقريبا يمكنه أن يفتي في أمور الدنيا والدين وكل مسلم يمكنه أن يدعي فهم حقيقة الرسالة المحمدية . إننا نلمس تلك الأزمة عندما يطل علينا أحدهم بأحد الفتاوى الغريبة مثل رضاع الكبير أو غيرها فلا نجد ردة فعل تشفي الغليل وتعطي إجابة نهائية وقاطعة في المسألة . فمن له سلطة مماثلة للفاتيكان في الدول السنية ؟ هيئة كبار العلماء في السعودية ؟ أم الأزهر ؟ أم المفتيين الرسميين لكل دولة ؟ أم أئمة المساجد ؟ أم الدعاة ؟ أم نجوم الفضائيات الإفتائية ؟؟

الحقيقة أن سلطة التشريع الديني يتقاسمها كل هؤلاء ، وكلما اشتد تخاصمهم حول مسألة ما ازدادت الرغبة في الرجوع إلى النص بوصفه الحامل الوحيد للشرعية ، ثم إلى السنة بوصفها تقريبا التطبيق الإنساني الوحيد المعصوم من الخطأ . إذن فالمحاولات التوفيقية تصب في أغلب الأحيان إلى أكثر التأويلات كارثية : التأويل الحرفي للنص والنظرة السلفية لما يجب أن تكون عليه حياة المؤمن اليوم .

عندما رحل بابا الكاثوليك يوحنا بولس الثاني صرح "مالك شبل" وهو أحد الكتاب الفرنسيين المسلمين أنه من المؤسف ألا يكون للمسلمين بابا . أعترف أني لم أفهم ذلك التصريح في حينه لكنني وبعد ذلك بمدة بدأت أفهم ، وسأحاول أن أفسر ذلك بمثال :

ناصبت الكنيسة الكاثوليكية العداء لليهود لقرون عديدة معتبرة إياهم آثمين لتسببهم في إعدام عيسى الناصري . ثم تراجعت الكنيسة عن ذلك في أثناء مجمع "الفاتيكان 2" بين سنتي 1962 و 1965 إذ اعتبر المؤتمرون أن اليهود إخوة للمسيحيين في الإيمان وأنه من الخطأ استعدائهم . تغيرت عقيدة الكاثوليك منذ ذلك اليوم إذ خلافا لما كان في الماضي أصبح سب اليهود أو معاداتهم أو الدعاء عليهم محرما بموجب المرسوم البابوي (الذي ناقشه الكرادلة وختم بختم البابا المعصوم من الخطأ) . من الممكن أن يطل علينا اليوم أحد الكاثوليك المتطرفين بخطاب كراهية ضد اليهود ، لكنه سيكون من السهل أيضا التنصل منه إذ بالإمكان عزله من الكنيسة وفي كل الأحوال فما قاله لا يلزم إلا نفسه والعقيدة الرسمية هي ما يقررها الكرادلة والأساقفة ومن فوقهم جميعا البابا . يفترض هذا النوع من التجديد الديني قدرا أدنى من إرادة التغيير لدى رجال الدين ، وهو الشيء الذي ربما توفر لدى رجال الدين المسيحي أثناء مجمع "الفاتيكان 2" (بعد أهوال الحرب العالمية وبسبب عقدة الذنب الرهيبة إزاء المحرقة اليهودية) لكنه لم يتوفر بالقدر الكافي عندما تعلق الأمر بمسائل تجديدية أخرى (أذكر مثلا رفض يوحنا بولس الثاني إباحة الواقي الذكري وهو ما يتسبب في إنتشار أكبر للأمراض الجنسية) . فاحتكار التكلم باسم الدين حتى وإن بدا لنا تكريسا لسلطة دنيوية باسم الدين من الممكن أن تكون له إيجابيات في بعض الأحيان .

Les Arabes et la question palestinienne

(post publié initialement en novembre 06 et remanié depuis)

La politique de « tout ou rien » est celle qui a causé la perte des Arabes dans toutes leurs oppositions à Israël.

Rassurez-vous, je ne suis pas en train de remettre en cause ici les droits des palestiniens. J'essaie juste de comprendre et de voir le problème sous des angles différents. Aujourd'hui, Israël a 60 ans... C'est un fait qui ne peut être expliqué par nos modes de pensée habituels et par nos réflexes idéologistes.

En 1947, lorsque la résolution de partage a été adoptée par l'ONU, les Arabes l'ont refusée dans le fond et dans la forme. On voulait « Tout ou Rien », ce qui voulait dire une Palestine arabe, sans la moindre présence juive, ou sinon rien du tout. Au lieu de se contenter de rien du tout, les Arabes ont essuyé un échec cuisant : une défaite militaire et un malheureux sentiment d'humiliation.


Par ce refus du partage, les Arabes ont signé leur sortie de la scène internationale (y étaient-ils déjà ?). Ils sont restés à la marge de l'Histoire depuis et ont confirmé leur position de spectateurs qui a déjà été la leur pendant les deux guerres mondiales. Pire encore, par ce refus ils se sont opposés à une décision onusienne, donc prise au nom de toutes les nations du monde. Les Arabes donc ont regardé (et regardent toujours) cette organisation mondiale comme suspecte. Ils s'imaginent depuis que le monde entier est contre eux, qu'on les déteste, parce qu'ils sont Arabes.

Cette politique du « Tout ou Rien » guide nos modes de pensée et nous conduit droit dans le mur. Ils n'y a pas de demi-mesures pour nous autres qui nous disons Arabes. Parler d'étapes, de négociations, de compromis est blasphématoire et c'est exactement ce qu'on a fait comprendre à Bourguiba lors de son célèbre discours à Jéricho, en 1965.


Un peu d'histoire

Le mouvement sioniste voulait exactement la même chose que les Arabes : la Palestine toute entière. Simplement, quand il s'agissait de prendre des décisions opérationnelles les sionistes pouvaient laisser leurs idéaux de côté pour accepter des demi-solutions. Ainsi ont-ils accepté le partage. Certes ils ont eu 55 % du territoire, mais ils ont eu beaucoup trop d'habitants arabes dans ces territoires. Les juifs ne constituaient qu'une majorité légère.

Vous me diriez : ces sionistes sont partis de rien, ils ont finis par obtenir 55 %. Ils sont quand même contents. Certes. Mais il faut voir que les ambitions étaient beaucoup plus grandes que les 55 % obtenus. Il faut voir que ce qui a été obtenu ne pouvait satisfaire les sionistes de l'époque.


Il faut voir aussi que l'Etat juif ainsi né n'avait pas de continuité territoriale et était constitué à 40 % par le désert du Néguev, inhabitable. Mais ils ont accepté, dans l'espoir d'obtenir plus. Sans chercher trop longtemps les pays arabes limitrophes déclarent la guerre et essaient de jeter les juifs dans la mer. Les armées et les dirigeants arabes conseillent même aux habitants arabes de l'entité sioniste de quitter leurs maisons, en attendant une libération totale de toute la Palestine. Vaincus dans la guerre contre des guérillas certes organisées mais limitées dans leurs moyens (Stern, Irgoun et Haganah), les Arabes perdent non seulement les territoires déjà affectés aux juifs, mais encore plus de territoires. Ceux qui ont quitté leurs maisons ne les retrouveront plus jamais. Les Arabes pensaient écrire l'Histoire dans un sens alors qu'elle s'écoulait dans un autre.

Alors certains parmi vous accuseront le Complot de la situation actuelle. Si les Arabes ont échoué, c'est à cause du Complot. La fameuse Mou'amara est un ingrédient quasi essentiel de toute discussion politique. Tout ce qu'on ne comprend pas, tout ce qui peut nous être reproché est tout de suite mis sur le dos du Complot, sioniste, impérialiste, américain, juif… Mais au-delà des hypothèses et des suppositions il y a les faits, et les faits sont têtus.

Détour par le Complot :

Le fameux complot est un concept qui en devient presque vital à la pensée arabe du XXè siècle. Le pire des négationnismes serait aujourd'hui de nier son existence.

Je ne vais pas commettre un tel blasphème. Le complot a bel et bien eu lieu ! Et comment !

Vers 1915, en pleine guerre, les britanniques avaient besoin de soutien des Arabes de toute la région du Cham (aujourd'hui Syrie, Liban, Palestine et Jordanie) pour vaincre son ennemi turc. Ces régions étant des provinces ottomanes, il était relativement facile de mobiliser les gens contre leur colonisateur. En contrepartie le gouvernement de sa Majesté accordera aux Arabes un grand Etat indépendant pour eux seuls, qui allait s'étendre du Cham pour inclure l'Irak et le Hidjaz. Un grand dignitaire du Hidjaz, le Chérif Hussein se voyait déjà roi du pays à naître. Il combattit alors avec tous les arabes de la région contre les turcs.

D'un autre côté les britanniques avaient besoin d'un financement solide et constant de l'effort de guerre. Les finances du pays étant tenues en grande partie par des juifs, le gouvernement de sa Majesté leur promet « un foyer national juif » en terre de Palestine, en réponse au vœu sioniste de voir créer un Etat pour les juifs. L'idée de l'Etat juif commençait à l'époque à faire son chemin parmi les juifs d'Europe (rappelez-vous, le congrès sioniste a eu lieu en 1896 à Bâle, donc une vingtaine d'années plus tôt). C'est donc la fameuse déclaration de Balfour, du nom du ministre anglais qui l'a formulée (en 1917).

1918, la guerre est finie. La Grande Bretagne s'empresse de diviser la région entre elle et la France, en vertu d'un accord entre les 2 ministres des affaires étrangères des 2 pays passé en … 1915 ! (accord connu sous le nom de Sykes-Picot, du nom des deux ministres). Les anglais ont donc promis tout à tout le monde, et ont partagé le gâteau avec les amis français !

Cette trahison a été mal accueillie des 2 côtés arabe et sioniste. Les affrontements entre les 2 communautés se sont poursuivis ainsi que les attaques contre les anglais perçus comme les colonisateurs du pays. Et oui ! les bandes sionistes de l'époque perpétraient des attentats contre les intérêts britanniques.

Tout ça pour dire, que le Complot, la conspiration, c'était ça. Depuis les Arabes parlent de Complot en se référant à cette série d'évènements pendant laquelle la Grande-Bretagne s'est avérée machiavélique dans sa gestion de la situation.

Mais alors soyons d'accord : le Complot, c'est un évènement du passé. Une chose avérée et ponctuelle dans l'Histoire de la région. Depuis, plusieurs choses se sont passées et les Arabes se sont trouvés d'abord dans un grand jeu qui les dépasse à savoir la Guerre Froide. Puis, dans la nouvelle configuration mondiale d'après la chute du mur de Berlin, les Arabes peinent encore à trouver une place sous le soleil. Mais expliquer tout par le Complot revient à se trouver des prétextes pour notre propre faiblesse.

Je reviens au « tout ou rien » pour faire une remarque :

Le sionisme est un mouvement qui évolue avec le temps. C'est une idéologie dynamique qui a viré d'un mouvement laïque de gauche fortement occidentalisé à une idéologie de droite qui s'inspire plus de la religion et qui est capable d'absorber des juifs orientaux. Alors on peut crier si on veut que le sionisme est par essence un racisme, mais admettons une chose : le sionisme a vaincu le panarabisme, la preuve c'est que l'Etat d'Israël existe toujours à nos jours.

Je veux clarifier une chose pour ceux parmi vous qui désapprouveraient ce qui est écrit quelques lignes plus haut : ce n'est pas parce que le sionisme est plus "juste" que le panarabisme qu'il l'a vaincu. Ce n'est pas parce qu'il défend une cause plus noble, ou que ceux qui le portent sont plus "purs" aux yeux de Dieu. Le sionisme a triomphé car il s'est doté des moyens de sa victoire : financement, stratégies militaires, industrie, technologies, vie politique...

Croire que ceux qui défendent une cause "juste" gagnent à la fin revient à un infantilisme politique dont certains des dirigeants arabes sont encore capables à nos jours. Nous nous trouvons parfois incapables d'accpeter qu'une solution injuste s'impose et devient une réalité. Mais nous oublions au même temps le nombre de causes justes qui ont été perdues au cours de l'Histoire, le nombre de peuples disparus, le nombre de guerres injustes, de morts pour rien, le nombre de peuples sans patrie, de cultures écrasées sans raison, sauf celle du plus fort...

La question n'est pas de savoir si la cause est "juste" ou pas, et permettez-moi de me répéter : je ne suis pas en train de faire l'apologie du sionisme. Je relate juste des faits et j'essaie de comprendre pourquoi est-ce qu'on en est là.

A l'opposé du dynamisme du sionisme, le statique, l'arbitraire et l'émotionnel guident la stratégie arabe. Pour se rendre compte à quel point l'on est rigide, regardez le nombre de premiers ministres israéliens qui ont négocié avec Arafat : Shamir, Rabin, Peres, Natanyahou, Barak, Sharon. De l'autre côté un seul interlocuteur : Arafat. Chaque 2 ou 3 ans la classe politique israélienne nous offre de nouveaux visages, de nouveaux noms, de nouvelles idées. Du côté arabe on rumine encore les discours d'il y a 50 ans. On ne veut (peut ?) pas évoluer, on ne veut (peut ?) pas s'adapter. Quand notre politique et nos attitudes ne payent pas, on se radicalise encore plus (les mouvements islamistes) tandis que nos dirigeants sont pris dans un jeu hypocrites où ils cherchent à satisfaire la rage du peuple face à l'injustice et les exigences des puissances mondiales.


Raisons possibles d'une défaite annoncée

La Palestine en tant que pays indépendant n'existait pas avant 1947. On était à la fin de l'ère coloniale et la Palestine était une province turque avant de passer sous mandat britannique. Les israéliens ont donc raison quand ils disent que le peuple palestinien n'existait pas. Sauf qu'ils omettent un détail : Le peuple palestinien n'existait pas en tant que peuple, mais les gens existaient bel et bien. Il n'y avait pas une conscience nationale qui lie les membres de la société entre eux, il n'y avait que des allégeances tribales, des dignitaires, des chef de tribus, des commerçants, des villes…mais guère une société ni un peuple. Ceci ressemble beaucoup au cas de tous les pays qui ont été colonisés, ces pays n'ont connu la forme moderne de l'Etat que comme un effet secondaire "bénéfique" de la colonisation (y avait-il une conscience nationale tunisienne au début de l'époque husseinite par exemple ?)

Les choses changent pour les palestiniens dès les années 60. A ce moment-là ils se forgent une identité propre et se trouvent un représentant national : l'Organisation de Libération de la Palestine (OLP). Le peuple palestinien a enfin un visage. De l'autre côté, le concept de « peuple juif » même confus et plus mythique que réel (qu'est ce qui lierait un juif yéménite à un juif new-yorkais ?), ce concept-là était plus clair au moins dans la tête des sionistes. Alors que les Arabes essayaient de restaurer l'Etat promis par les anglais (qui n'a jamais vu le jour), les juifs convaincus par le sionisme modernisaient leur langue et jetaient les bases d'une société moderne, certes aux origines les plus disparates mais au moins avec une identité propre.

Une des raisons du problème est donc la suivante : l'idée d'Etat-Nation n'a jamais été digérée par les Arabes, alors qu'elle était inhérente à la préparation et la fondation de l'Etat hébreu. La preuve en est, la Palestine en tant qu'Etat-nation n'existe toujours pas et certains arabes appellent toujours de leur voeux un Etat-nation qui réunirait les différents peuples arabes. Pour ainsi dire, la notion d'Etat-nation n'est pas encore arrivée à maturité chez les Arabes.

Je pense aussi que les Arabes n'ont pas compris que le temps joue contre eux. Plus le temps passe plus la légitimité d'Israël est admise par tous. Plus le temps passe, plus les réfugiés souffrent et pour les mieux lotis parmi eux, plus ils s'intègrent dans leur pays et oublient leur mère-patrie. Le temps a permis aux sionistes de bâtir un Etat moderne doté d'une force militaire impressionnante. Il leur a permis de peser dans la diplomatie internationale. Pendant ce temps, les Arabes rivalisent dans la médiocrité avec un positionnement sur les classements mondiaux plus qu'honteux (taux d'alphabétisation, niveau de vie, dynamisme culturel, développement économique et social…). Le temps c'est tout ce qu'il fallait à Israël, mais il ne s'écoule pas de la même manière pour les Arabes.


Mots de la fin

Pourquoi parler de ce conflit douloureux et sensible ? D'abord parce qu'il est inadmissible qu'une telle situation se prolonge encore et encore. Certes il y a eu une énorme injustice envers les palestiniens, mais la réparer requiert qu'on prenne compte du contexte dans lequel on vit et puis de l'histoire depuis le début jusqu'à aujourd'hui. Le fait que la cause soit "juste" ne garantit en rien la solution finale du conflit.

J'en parle, parce que ce conflit paralyse les Arabes qu'on aurait l'impression d'entendre dire : réglez le problème du Moyen-Orient après on pensera à se développer, à se démocratiser…

J'en parle, enfin, parce que la situation mondiale est aujourd'hui plombée par ce problème. Et si on le réglait, y aurait-il moins d'attentats terroristes de par le monde ?

Finalement, je crois que l'idéologie est le problème et non pas la solution. Pourquoi il y a des colonies en Cisjordanie ? Parce qu'il y a des gens qui croient que leur devoir est d'habiter là-bas. Pourquoi il y a des gens qui se font exploser et tuent des enfants innocents ? Parce qu'on leur a appris que c'est leur devoir de le faire. Pourquoi il y a des bulldozers qui détruisent des vies, des terres, des maisons dans les territoires occupés ? Parce que l'idéologie veut que la terre appartienne à un camp et pas à un autre.

Parce que l'idéologie est aveugle, elle est incapable de voir l'homme. Parce que l'idéologie est un instrument de mobilisation des masses, elle est incapable de traiter ces masses comme des êtres humains, mais uniquement comme un outil. Parce que l'idéologie est partiale, elle ne raconte que la moitié de la vérité.

Sortons des idéologies. Sortons du « tout ou rien ».

Profession de foi

J'en ai marre de mes errances existentielles, toutes ces recherches, tous ces questionnements, tout ce blabla autour de dieu, la mort, l'au-delà. Des années d'égarement, des années de culpabilité pour avoir douté de ma foi, pour avoir remis en question les fondements mêmes de ma personnalité, de tout ce qu'on m'a appris depuis que j'étais tout petit. Tout ça doit finir. Aujourd'hui j'ai pris ma décision, je me convertis et je viens vous faire ici ma profession de foi.

J'aurais pu choisir le christianisme, comme certains viennent de le faire. J'aurais au moins eu le privilège d'être baptisé par le Pape en personne. J'aurais pu retrouver mon ancienne foi, ce qui aurait fait plaisir à beaucoup de gens que je connais. J'aurais pu embrasser la religion de Mani et assumer une fois pour toutes le pseudonyme que je porte. J'aurai pu essayer le judaïsme, mais j'ai été découragé par la lourdeur de la procédure : sept ans sont nécessaires pour réussir une conversion complète.

D'autres choix m'ont été possibles, mais je les ai tous finalement écartés : devenir hindous et ne plus manger de boeuf ? Je ne pourrais pas... devenir sikh et porter un turban sur la tête toute ma vie ? Je ne m'y vois pas trop... devenir bouddhiste et renoncer aux joies de la vie, aux plaisirs, aux désirs de la chair...? Non, jamais !

J'ai décidé, après une longue gestation, de devenir pastafarien. Je me convertis au culte du monstre sacré de la Pasta en toute mon âme et conscience.

Acquérir le don de la foi pastafarienne dans la reconnaissance de la sainteté du Monstre en Spaghettis Volant est, pour un croyant, un privilège inimaginable. Ce matin, sa Sainteté a béni ma conversion et ma accueilli parmi ses fidèles. Je me suis senti comme rentrant dans ma maison, comme revenant aux origines. C'était une expérience spirituelle inoubliable, celle de la rencontre avec la religion Vraie et avec l'Absolu dans toute sa splendeur.


Il m'est désormais impossible de nier les vérités éternelles du pastafarisme. Je ne peux plus ignorer que les réponses, toutes les réponses, sont là devant moi, protégées et nourries par notre sainte Eglise. Pour moi, il s'agit de la seule croyance qui rallie vraiment la science et a foi.

Grâce à ma nouvelle fois je comprends finalement mieux le monde dans lequel nous vivons. Je sais par exemple que la seule solution au réchauffement climatique est d'augmenter le nombre de pirates dans le monde. En effet, le prophète Bobby Henderson a démontré que le réchauffement climatique est intiment lié à la diminution du nombre de pirates, comme le montre le graphique suivant :



J'entreprends dès aujourd'hui ma mission de nouveau pastafarien. Je vais prêcher la bonne nouvelle autour de moi. Je vous souhaite tous, ô chers lecteurs, d'être touchés par la grâce nouillesque de sa Sainteté ! Ramen !

Un homme morose à l'invraisemblable moustache

« Nietzsche sort d'un hôtel de Turin. Il aperçoit devant lui un cheval et un cocher qui le frappe à coups de cravache. Nietzsche s'approche du cheval, il lui prend l'encolure entre les bras sous les yeux du cocher et il éclate en sanglots. Cà se passait en 1889 et Nietzsche s'était déjà éloigné, lui aussi, des hommes (...).

C'est précisément à ce moment-là que s'est déclarée sa maladie mentale. Mais selon moi, c'est bien là ce qui donne à son geste sa profonde signification. Nietzsche était venu demander au cheval pardon pour Descartes. Sa folie (donc son divorce d'avec l'humanité) commence à l'instant où il pleure sur le cheval. » (Milan Kundera, dans L’insoutenable légèreté de l’être)

Après cette scène, l'un des amis de Friedrich arrive en urgence d'Allemagne. Overbeck découvre alors un Friedrich méconnaissable, surexcité, chantant, parlant, dansant sans cesse. Friedrich était convaincu qu'il réussirait à réunir l'Europe, et son ami le convainc que pour ce faire il doit se rendre d'abord en Allemagne. Overbeck a du mal à maîtriser ce corps mû par la démence et que toute raison semble avoir abandonné. Il réussit enfin à l'emmener dans un lieu où on peut le soigner, dans sa terre natale.

S’il semble acquis que Friedrich est devenu l'ombre de lui-même suite à cet épisode triste de Turin, la nature exacte de sa maladie demeure une donnée méconnue. Bizarrement, l'année 1888 a été très fertile en production intellectuelle pour le grand philosophe. La question est de savoir si la folie a entaché ou pas ces dernières oeuvres. Certains argumentent que c'est bien le cas. D’autres, comme Gilles Deleuze, le nient catégoriquement et considèrent que toute l’œuvre de Nietzsche est bien l’œuvre d’un génie et non d’un fou.

On ne sait pas ce qu’il avait au juste ? S'agissait-il d'un trouble neurologique héréditaire (son père est mort jeune d'une maladie semblable) ? D’un syndrome maniaco-dépressif (lié à la mort prématuré de son père et à l'impossibilité de le remplacer) ? Ou s'agit-il seulement des conséquences catastrophiques d'une syphilis mal soignée contractée vingt ans plus tôt (maladie reconnue par Friedrich avant sa folie) ? Impossible à dire. Mais ce qui est sûr c’est que le basculement a été irréversible. Même s'il disait lui-même qu' « il y a toujours un peu de raison dans la folie », le peu de raison qu'il lui restait pendant ces onze années était sans commune mesure avec son génie d'autrefois.

Parmi les thèses les plus fantaisistes, on trouvera celles qui affirment qu'il était victime d'un complot orchestré par l'Eglise (thèses reprises aujourd'hui entre autres par des groupes d'extrême droite). D'autres diront qu'il jouait la comédie ! Avant de sombrer dans la folie, Nietzsche en effet écrivait que « la folie peut-être le masque d'un savoir funeste et trop certain ». De là à supposer qu'il jouer vraiment la comédie ? Très peu probable, si l’on sait qu’avec la folie Nietzsche a perdu la santé intellectuelle éclatante dont il jouissait autrefois : en effet, il avait toujours souffert dans sa vie de divers maux, de paralysies partielles et de difficultés à lire ou à écrire. Mais entre un épisode de maladie (migraines répétées, crises de paralysie, nausées...) et un épisode de bonne santé, il gardait toutes ses facultés intellectuelles intactes. Il avait la faculté de voir la maladie sous l'angle de la santé et la santé sous l'angle de la maladie. Maladie et Santé étaient deux points de vue sur l'existence, son existence (cf. textes de Deleuze à ce sujet). Et malgré ça la maladie (par extension la douleur, la souffrance et la mort) ne faisait pas partie des thèmes centraux de son oeuvre. Il a réussi donc à ne pas mêler son propre mal à sa vision du monde tout en instrumentalisant ses douleurs pour regarder l’existence sous un autre angle. Mais tout ça lui est devenu impossible le jour où il est devenu définitivement fou.

Pendant ces années il a été abandonné à sa soeur et à sa mère (avec lesquelles il entretenait des relations très complexes avant sa maladie). Friedrich malade, paralysé, agonisant, était à leur merci. Cette emprise soulève des questions quant à l'œuvre même de Nietzsche. Car la mère et surtout la soeur étaient d'ardentes chrétiennes, adhérant au nationalisme allemand et même aux thèses raciales. On doit à Elisabeth sa soeur la fondation de la Nietzsche-Archiv pour préserver le patrimoine du prodige de la famille, comme on lui doit aussi la falsification de quelques unes de ses oeuvres. Ce que l'Histoire retiendra contre elle c'est sûrement sa tentative d'asservir la pensée nietzschéenne au national-socialisme. Lors de la mort d’Elisabeth Förster-Nietzsche dans les années trente, Hitler lui-même avait assisté à ses obsèques.

Nietzsche, lui, était anti-nationaliste, anti-populiste, anti-conformiste. « Qu'est-il resté de Nietzsche ?

Un homme morose à l'invraisemblable moustache, qui s'accroche au cou d'un cheval en sanglotant. » (Milan Kundera, dans L’insoutenable légèreté de l’être)

Nietzsche malade

*******

Pour tenter une incursion dans le monde du philosophe allemand Friedrich Nietzsche, je vous conseille vivement de lire « Nietzsche, par Gilles Deleuze » qui résume en une centaine de pages la vie et la pensée de Nietzsche.

Talk Show de Radyoun : participe... participe pas ?

Je trouve l'initiative très intéressante et plus que louable. Je remercie vivement tous ceux qui participent à l'organisation et qui ont pensé à m'inviter, surtout Tarek Kahlaoui et ce malgré les divergences d'opinions qui persistent entre nous.

Je ne pense pas participer pour au moins 3 raisons :

La première est personnelle, je ne peux l'exposer ici. Ces derniers jours ce sujet est passé en second plan pour moi. Même pour ce qui est de la disponibilité pendant les horaires proposés, ça me convient moyennement...

La deuxième est liée à la blogosphère. En effet, depuis le temps que ce débat se déroule dans notre cyber-espace, beaucoup de choses ont été dites, et pas seulement des bêtises (heureusement !). Je pense qu'au préalable de toute discussion il faut se poser les bonnes questions, chose que j'ai essayé de faire dans le précédent post. Je pense qu'il est temps de laisser d'autres gens s'exprimer, j'ai vu par exemple que Abunadem et Arabicca comptent y participer... C'est l'occasion d'écouter ceux qui n'ont pas pris part aux engueulades des dernières semaines.

La troisième est liée à Mani (mon moi virtuel) et à son blog : Mon point de vue, vous pouvez l'entrevoir dans ma liste de questions aux autres bloggeurs ici ainsi que dans d'autres posts : celui-ci et celui-là. Si le sujet a besoin de plus d'explications de ma part, je le ferai dans un post dédié. J'ai créé ce blog pas pour me faire des ennemis et pas pour parler d'un seul sujet pendant des semaines, je préfère donc que l'Homme dans la foulée retrouve sa vocation généraliste.

Une fois ma décision prise, j'hésite longuement... (je sais plus de qui est cette citation)

إلى طارق ، عماد ، أزواو وماهيفا

تمهيد :

من الممكن تلخيص علاقة الدين بالدولة في الأشكال التالية :

1 ـ الدين هو مصدر الشرعية السياسية (الحاكمية لله ، في مقابل حكم الشعب)
2 ـ الدين هو المصدر الوحيد للتشريع
3 ـ الدولة لها دين رسمي : الأقليات الدينية لها وضع خاص (ليس بالضرورة إضطهاد ، فالدولة المغربية مثلا تكفل حماية خاصة للجالية اليهودية)
4 ـ الدين هو أحد مصادر التشريع الوضعي ضمن مصادر أخرى (الإعلان العالمي لحقوق الإنسان...)
5 ـ الدين يقع تحت الرقابة الحصرية للدولة (مثلا في تونس تقع تسمية الحبر الأكبر لليهود من قبل رئيس الجمهورية ولا يجعل ذلك من اليهودية دينا للدولة)

والآن أتمنى أن تجيبوني على الأسئلة التالية حتى نرفع قليلا من مستوى الحوار :

أسئلة للجميع :

أ ـ ماهو حسب رأيك الوضع الحالي في تونس ضمن الحالات المذكورة أعلاه ؟
ب ـ ما هو الوضع المثالي الذي يمكن أن تكون عليه تونس في المستقبل ؟

أسئلة خاصة بطارق :

ط 1 ـ هل أن تبني العلمانية من قبل "أقلية" لادينية يطعن في شرعية طرح التساؤل حول العلمانية في بلادنا ؟
ط 2 ـ في مقابل العلمانية لمّحتَ في عدة مناسبات إلى الـ"تجديد الديني" من داخل الإسلام كقضية محورية في مواجهة التطرف . كيف يكون حسب رأيك هذا التجديد جزء ا من الحل في الوضع الراهن ؟ (استوقفني ذات مرة تلميحك إلى فقه المقاصد مثلا)
ط3 ـ كيف تساهم العلاقة بين الدين والدولة التي تتصورها في دفع هذا التجديد الديني ؟

أسئلة خاصة بعماد :

ع 1 ـ هل العلمانية مبدأ يساري بالضرورة ؟ ألا ترى أنه من الإجحاف إقحام النقاش في ثنائية اليمين واليسار علما بأن هذه الثنائية مبنية أساسا على تصور مختلف لإمتلاك وسائل الإنتاج لا على طبيعة العلاقة بين الدين والدولة ؟
ع 2 ـ هل "الخوانجية الجدد" هم من "يناضل" من أجل النقاط 1 و 2 المذكورة أعلاه فقط أم أنك تقحم ضمن هذا الصنف من يرى الحل في الأشكال 3 ، 4 و 5 ؟
ع3 ـ الإسلام مكون أساسي في الهوية التونسية . كيف يمكن من الممكن التخلي عنه بهذه السهولة (حتى لو افترضنا جدلا أنه دين "غير صحيح") ؟

أسئلة خاصة بأزواو :

أ 1 ـ هل أن نضال اللادينيين من أجل العلمانية هو فقط من أجل الحفاظ على مكتسبات خاصة أم أنهم يحملون فعلا مشروعا مجتمعيا لكافة أفراد الشعب (المتدين في غالبيته حتى وإن لم يقم بالفروض) ؟
أ 2 ـ هل كل من يرفض العلمانية هو بالضرورة ينادي بالحاكمية ؟ أليس من الممكن أن نؤمن بإطلاقية المسائل الإيمانية وبالمقابل نقبل بالنسبية في مسائل دنيوية ؟

أسئلة خاصة بماهيفا :

م 1 ـ على افتراض أن قوانين الدولة وضعية مثلما هو الحال في تونس ، أليس الدين هو الضامن لإحترام القانون ؟ بمعنى آخر أليس الدين شرطا مسبقا لإمكانية السلوك الأخلاقي داخل المجتمع ؟
م 2 ـ كيف تكون العلمانية مسألة محورية في حين أن انشغالات المواطن اليومية بعيدة كل البعد عن هذه المسائل النظرية المغرقة في نخبويتها ؟

حجاب ، علمانية وأشياء أخرى

كيف هرب حارس المرمى المصري لسويسرا ، قامت الدنيا وقعدت في أرض الكنانة . ومن جملة التهم اللي اتهموا بيها حارس الفراعنة (بخلاف "الخيانة" وأوصاف أخرى من نفس المعجم) كانت تهمة غريبة شوية : الإساءة للإسلام !

الحكاية وما فيه اللي مرط عصام الحضري ظهرت في أحد الصور قاعدة هي وراجلها في مدارج أحد الملاعب السويسرية بلاش حجاب ، في حين أنها كانت تلبسو وقتلي كانت عايشة في بلادها مصر . زعمة علاش نحاتو الحجاب ؟ السويسريين ضغطوا عليها ؟ قالولها ما نعطيوك أوراق كان ما تنحي حجابك ؟ والا الموساد عطاها فلوس باش تسيء للإسلام ؟

آنا نتصور اللي مدام حضري كي مشات لسويسرا تنفست الهوا متع الحرية لأول مرة ، ومارستها على كيفها وعملت اللي في بالها وما نجم ياقفلها حد ويمنعها . صحيح اللي في مصر ممكن ياسر اللي حد ما أجبرها باش تحط الحجاب ، وسيرتو با راجلها اللي ريناه في التصويرة معاها في سويسرا ماهواش متقلق اللي مرطو ماهياش لابسة حجاب . السؤال اللي يطرح نفسو لهنا : علاش مدام حضري كي عينها باش تنحي الحجاب ما نحتوش من وقت اللي كانت في مصر ؟

الجواب ساهل برشة : عخاطر في مصر (وفي برشة دول عربية) عندك الحرية المطلقة باش تحط حجاب والا لا . آما أون فوا حطيتو ، ما عادش عندك الحق تنحيه . الدليل على هذا هي الدعوات الصادرة من برشة مصريين ومن مواقع انترنات محسوبة على التيارات الدينية اللي تدعو مرط عصام الحضري إلى إرجاع الحجاب ، خاصة وأنو زوجها ينتمي لمنتخب "متدين" (هكة ! والملاعبية اللي من أصل قبطي آش يعملو ؟ ينتحروا ؟) . "دخول الحمام موش كيما خروجو" كيما نقولو في تونس ، وهذا ينطبق زادة على برشة حاجات أخرى عندها علاقة بالدين : الصلاة مقابل عدم الصلاة ، شرب الخمر مقابل الإمتناع عنو ، التحول للإسلام مقابل الخروج منو... مانيش قاعد نزيد من عندي ومانيش نهاجم في معتقدات حتى حد : في الأمثلة هاذومة الضغط الإجتماعي (والإعلامي في حالة مرط الحضري) يكون قوي في اتجاه دون آخر . ومن الممكن كونو هذا يرجع لطبيعة مجتمعاتنا المحافظة واللي عندها نظرة دونية جدا لكل من يمشي عكس التيار اللي يقوي القيم التقليدية وفي مقدمتها الدين : أغلبية العباد ماذابيها تشوف الناس اللخرة ماشية في الإتجاه "الصحيح" . الناس الكل تفرح كي يسمعو بعدد المتحولين للإسلام في ألمانيا آما حد ما يحكيلك عالمتحولين مالإسلام للمسيحية في الجزائر مثلا . الطفلة اللي تحط الحجاب يفرحو لها (ع خاطر رجعت للـ"طريق المستقيم") آما اللي تحب تعمل العكس ، شكون يحترمها وشكون يحاول يفهمها ؟ تقريبا حتى حد .

هالقيم المعوجة اللي تستعرف بالحرية في حاجات وفي حاجات لا ، عايق أمام تقدم المجتمعات متاعنا عخاطرها تحد برشة من هامش التفكير وتحط أي واحد يتصرف ضد القيم السايدة في موقع الإتهام . وكيما قاعدين نشوفو اليوم ، الحجاب ولى حرية شخصية آما تنحيتو إساءة للدين والمجتمع والأخلاق . وأخطر حاجة تنجم تصير هي كونو القواعد الغير مكتوبة هاذي تولي في نهار مالنهارات قانون يسري على الجميع كيما هو الحال حاليا في إيران . وهذاكة علاش العلمانية تنجم تكون جزء من الحل لأنها تحمي المجتمع مالإنغلاق على نفسو والدوران في حلقة مفرغة من القيم الجامدة في حين أنو تطورو الطبيعي يقتضي التغير والتبدل وصنع قيم جديدة . وهذاية مايعنيش اللي العلمانية حل فوري وحل سحري لمشاكلنا الكل .

المأساة هو كونك كيف تحكي بمنطق كيف هكة تولي متهم بمهاجمة الإسلام والعمالة والخيانة واتباع الغرب في حين أنو النقاش ينجم يقعد في إطار النقاش الإجتماعي والفكري ما نغير ما ندخلو ربي والدين في كل شي . وفوق هذا ودونو اللي يحكيو باسم الدين ماهوماش بالضرورة أكثر ناس فاهمين ومسألة كيما الحجاب أصلا ماهواش حاصل عليها إجماع بما أنها ما فيهاش نص صريح .

المسألة ما هياش آنا ضد نزع الحجاب والا مع حرية لبسو ، المسألة هي حتى لوقتاش باش نتماداو في الإزدواجية بين قيم منغلقة أكثر فأكثر وواقع متغير وظروفو تصعب أكثر فأكثر . المسألة هي علاش في نفس الوقت اللي تزايدت فيه أهمية الدين في تونس ، ولات فمة أكثر فأكثر ملاحدة ومسيحيين وشيعة وعلاقات خارج إطار الزواج ؟ علاش المجتمع والعصر ماشيين بينا في شيرة ، وأحنا نقاشاتنا ماشية في شيرة أخرى ؟

جمعة لتالي مشيت لصالون الكتاب المغاربي في باريس . نسمع في زوز نسا من أصل عربي يحكيو ، وحدة قالت للخرة اللي سمعت ندرا آما كاتب مغاربي يقول اللي الحجاب حرية شخصية واللي هي تصدمت مالكلام هذا . المرا لخرة قالتلها : "ظاهرلي فمة مسائل أهم من هكة باش نحكيو عليها في بلداننا". لا مافماش مسائل أهم . وفي المطلق مافماش مسألة أهم من مسألة عخاطر هالعقليات المزمرة هي اللي يستعملو فيها برشة حكام عرب : فلسطين ما تحررتش وانتوما تحكيو عالديمقراطية ؟ الشعب جيعان وانتوما تحبو انتخابات حرة ؟ والنتيجة ، هانا نشوفو فيها بعد ستين سنا ماللي احتلت فلسطين ومن بعد خمسين سنا استقلال والشعب ديما جيعان . وبالكشي كي نبداو نحكيو على مسائل ثانوية كيما الحجاب تو نوصلو في اللخر نحرروها فلسطين ، عخاطرنا نكونو بدينا البني على قاعدة وحكينا على كل شي وما خبينا على بعضنا حت شي .

خلينا نحكيو في هالمجال الصغير اللي اسمو انترنات واللي عندو كلمة خلي يقولها . بالله علاش الناس الكل تحب ع حرية التعبير وفي أول موضوع نحبو نحكيو فيه نتعاركو ؟ خنسمعو الحديث عالعلمانية وعلى الحجاب (رغم اللي هي مسائل ثانوية) ومايسالش إذا كان حديثنا طفولي وسطحي وساذج ، عخاطر حرية التعبير عمرها ما كانت حكر عاللي يحكي بالمصطلحات الأكاديمية وعلى اللي عندو أفكار طيارة . آما براس أماتكم قيلونا مالرويق متع حملة ضد الإسلام ومتع ياخاين يا عميل يا صهيوني ، رانا كلنا توانسة الزح

في هاكة اللوبانة نلوكو

العلمانية مقلّقة برشة عباد هالليمات . تحكيلهم على فصل الدين عن الدولة يقلك فلسطين . تقلو الدين حاجة خاصة موش من حق الدولة التدخل فيها ، يقلك غزو العراق وقتل وتشريد الأطفال في أفغانستان .

آنا نحب نفهم شنوة العلاقة بين المواضيع هاذي الكل . الحكاية وما فيها اللي برشة ناس يسخايلو اللي فمة قضايا مصيرية ما عندنا الحق نحكيو كان فيها هي . كيفاش تحكي عالعلمانية والعراق مازال تحت الإحتلال ؟ كيفاش تحكي ع التسامح والتعايش وحوار الحضارات إذا كانت غزة تحت الحصار ؟ لا يا سيدي ، ما نحتفلوش بعيد الحب ما دام مازال عندنا اخوة مضطهدين .

المنطق هذا ينجم يوصل لأفكار خطيرة من قبيل : ما دام ما زال الشعب جيعان ما عندناش الحق نحكيو عالديمقراطية...

كل حاجة في بلاصتها . الديمقراطية ، العلمانية والحريات الفردية مواضيع حساسة ياسر وذات أولوية كبيرة ويلزمنا نحكيو فيها . موش معناها اللي ما عادش بش نحكيو على العراق ، وإلا موش معناها اللي فرطنا في فلسطين عخاطرنا نحكيو ع فصل الدين عن الدولة . وموش عخاطر بوش والا ساركوزي نطق كلمة العلمانية باش تولي في ليلة وضحاها حرام ورجس من عمل الشيطان .

العلمانية ماهياش مطلب أمريكي والا صهيوني . العلمانية مطلب وطني قبل كل شي . باهي ، ماهو قلتو ما يجيش منو ننقلو كل شي مالغرب ببهامة ويلزمنا نخممو في اللي يصلح بينا واللي ما يصلحش ، داكوردو ، هات نحكيو ! شنوة باهي في العلمانية وشنوة اللي ماهواش باهي ؟ علاش في عوض الحوار البناء نركحو نسبو في بعضنا يا عميل يا خاين يا صهيوني ؟؟ مع العلم اللي فمة آلاف الحاجات اللي خذيناها عالغرب من غير ما نخممو فيها تصلح بينا والا لا ، جينا في العلمانية ووقفنا ، علاش عخاطر فمة شكون قال اللي العلمانية هي جزء من مؤامرة ضد الإسلام . آما البروسيسورات بنتيوم المصنوعين في قلب اسرائيل والقمح اللي نجيبو فيه من أمريكا والدوايات المصنوعين فالدانمارك... نرمال نستوردوهم ما فمة حتى مشكل !

أحنا عاجبنا موقع الضحية وما نحبوش نخرج منو ، عخاطر الضحية ديما عندها الحق وديما مظلومة وإذا كان أمورها ماهاش ماشية ، راهي ماهياش هي المسؤولة بل اللخرين . صحيح شعوبنا ضحية متع الإستعمار ومتع الظلم وضحية الإستبداد متاع الحكام لكنها قبل كل شي ضحية متع جهلها وعدم قدرتها على مسك مصيرها بيديها وضحية تقوقعها ورا نظرية المؤامرة وهام يكرهونا ويهود كلاب وصليبيين أحفاد القردة والخنازير... ياخي بالله أمريكا باش تجي تبشبش بيك فين نحطك يا طبق الورد ؟؟ تي ماو حوت ياكل حوت وهذاكا حال الدنيا من عهد الرومان وقرطاج للإمبراطوريات الإسلامية ومن بعدها الإستعمار الغربي . بربي حتى لوقتاش باش نقعدو نخزرو للعالم بمنطق دار الإسلام ودار الكفر ؟ وحتى لوقتاش أي مسألة اجتماعية والا سياسية والا اقتصادية ما نجموا نفهموها كان ما ندخلو الدين في المعمعة ؟

فمة ناس تحبنا ما نحكيوش في العلمانية مادام فمة ظلم واستعمار وعنصرية وهضم لحقوق الإنسان . وفمة ناس ماشي في بالها اللي الأمريكان الكل يكرهونا وغايرين منا (ما نعرش على شنوة) . وفمة ناس حاطة خط أحمر على ليستة متاع مواضيع مكتوب عليها من فوق : "اللي يحكي ع المواضيع هاذم بيوع وخاين وكافر وناكر الملة"... باش ما نستعملش كلام آخر .

الفلسفة ومعركة العقلانية

كيف عديت الباك كانت وحدة مالماتيارات اللي نعمل عليهم بون كيف هي الفلسفة . كنت كي ندخل للدرس نشيخ في مخي ، نحس روحي اللي كنت بهيم قبل ما ندخل للقاعة ، واللي الأستاذ قاعد يحللي في عينيا على حاجات عمري ما كنت نخمم فيهم ولا عمرهم كانوا يخطروا في بالي .

أستاذي متع الفلسفة في الباك إنسان متميز برشة . رغم صغر سنو فإنو كان موسوعة متع معرفة . ما فماش سؤال ما يجاوبش عليه ، ومافماش حاجة ما يعرفهاش . إنسان رايع ، بيداغوجيا وأخلاقيا وعلميا . وطوال العام الدراسي عمرو ما أفصح عن معتقداتو هو رغم اللي أحنا ديما شاددينو بالأسئلة : ملحد والا متدين ؟ ربي موجود والا لا ؟ زعمة ماركس كان غالط على طول الخط ؟ وشكون قال اللي تحكيلنا فيه صحيح ؟ انتي مؤمن باللي تحكي فيه والا لا ؟

بالطبيعة فمة برشة كانوا ماخذين الفلسفة على أساس ماتيار صعيبة ومتع تكسير راس وزايد تخدمها . دي توت فاسون تخدم والا تزمر ديما النوت خايبة . والنوت في السيستام التعليمي متاعنا حاجة هامة ياسر ، أهم مالمعرفة في حد ذاتها . لكن كان فمة شكون يتبع ويحب يفهم ، والناس هاذم كانت تقلقهم دروس الفلسفة بدرجة كبيرة على خاطر ما بين اللي تعلموه في التربية الإسلامية وفالدار وما بين اللي يخرف فيه استاذ الفلسفة... فمة فرق كبير وشاسع .

الحاصيلو الفلسفة حلت أمخاخ برشة عباد ، وبرشة نعرفهم في الوقت هذاكة خلاو معتقداتهم الدينية وولاو ملحدين والا لاأدريين... الفلسفة خلاتنا نفكروا ونخدموا أمخاخنا ونتسائلوا ونحكيو في مواضيع ممنوعة... عخاطر الفلسفة كي تجي تشوف ماهياش علم اللادني... وأي واحد عندو الحق يفكر ويتسائل ويحل آفاقو شوية ويعمل نظرة بانوراميك على الدنيا : معنى الوجود ، الإله ، النفس ، الخلود ، اللاوعي ، الحرية ، الموت ، الجنس ، المعرفة ، الأخلاق ، الإنسان... والحاجة الأهم وقتللي نتناولو المسائل هذي هو عدم التقيد بحدود معينة "لا تقف حائلا بين فكرتك ونقيضها" يقول نيتشه . وآنا شخصيا كيف كنت نحرر مواضيع في الفلسفة كنت نلوج على الأفكار اللي "مع" والأفكار اللي "ضد" وكنت كل مرة مبهور بأنو تقريبا كل فكرة عندها نقيضها اللي يمكن يكون صحيح بنفس القدر اللي الفكرة لولى صحيحة... وهو ما يعبر عنو عند هيغل بالجدلية ، يعني الشي ونقيضو الزوز صحاح... في حدود معينة .

الفلسفة هي حجر الزاوية متع الثقافة والفكر . وهي ركن أساسي في تكوين الفرد وصقل قدراتو النقدية . وهذاك اللي خلا منها مادة اجبارية في التعليم التونسي مهما كان إختصاص الباكالوريا . والفلسفة ما تطلبش امكانيات كبيرة : لا مخابر ولا آلات حاسبة ولا تجهيزات ولا حتى شي . العقل والفضول المعرفي هوما اللي واحد يحتاجهم باش ينجم "يتفلسف" ، لا أكثر ولا أقل . آما خسارة برشة ناس ماخذة الفلسفة على أنها حاجة خايبة ، ما توصل لشي ، تكسير راس ، ما منها فايدة... خلي عاد اللي يقلك اللي هي تبعدك عللي قال ربي والنبي...

الحديث هذا على الفلسفة جا في بالي وآنا نقرا في أحد التعاليق على موضوع سابق : "اساتذة الفلسفة اليوم اللي من المفروض هوما اللي يعلموا الناس العقلانية بداو هوما راكبين الموجة ". والموجة اللي يحكي عليها خونا أبوناظم هي موجة التدين اللي توصل في بعض مظاهرها للتخونج ، أي النضال السياسي ضمن خط إسلاموي يهدف إلى أسلمة المجتمع ومن ثمة أسلمة الدولة . علاش وصلنا لها الدرجة ؟ علاش الناس اللي مالمفروض عندهم مسافة نقدية بالنسبة للواقع هوما أول من يشارك في اسكات العقل ؟

نحب نوضح حاجة لهنا : بالنسبة ليا العقلانية ماهياش بالضرورة الإلحاد . والتفلسف والنقد ماهمش بالضرورة رفض ما جا بيه الدين جملة وتفصيلا . من الممكن أنو الناس تكون عقلانية وفي نفس الوقت تكون متدينة ، ما فمة حت شي يمنع ذلك . سبينوزا كان عندو تصورو الخاص على الإلاه ، و كيركيغارد مثلا كان مؤمن ، وكارل ياسبرز وغيرهم برشة... وهاذم الكل فلاسفة كبار . آما فمة حاجات ما يمشيوش مع العقلانية : الفكر الغيبي والتطير وتسليم العقل إلى الشيوخ وغيرها مالمظاهر اللي تبكّي في تونسنا اليوم .

الشي اللي قاعدين نعيشو فيه اليوم في تونس (وأحنا اللي "فصعنا مالبلاد" كيما يقول أبو ناظم نعايشو فيه من بعيد) ما هواش رجوع للربي والطريق المستقيم ، بل هو باختصار شديد الغاء للعقل من الحياة العامة والخاصة واستقالة جماعية من مسؤولية التفكير واعمال العقل . التونسي عايش حالة انفصام في الشخصية من هاك العام : اللي يسمعو في التلفزة ما هواش اللي يعيشو هو في الواقع ، اللي يقراه في الجرايد ما عندو حتى علاقة باللي يرا فيه كل يوم . الناس الكل تحب تنطق وتقول شنوة اللي موش عاجبها في السياسة ، آما كي يصح الصحيح الناس الكل تجبد البندير . وهذاكة علاش برشة لقاو اللي التدين شكل من أشكال المقاومة الصامتة . "الحاكم ما يحبنيش نصلي ، مالا نصلي بالسيف عليه". وهكاكة المظاهر متع التدين تولي شكل من أشكال ممارسة "الحرية" ، أي حرية الخضوع لسلطة أخرى غير سلطة الحاكم : سلطة النص المقدس وسلطة الشيخ الفلاني والشيخ العلاني ، وبالطريقة هاذي تولي شعارات عبثية من نوع "الحجاب يحرر المرأة" شعارات عندها ما يبررها .

العقلانية اللي حاجتنا بيها اليوم في تونس ماهياش عقلانية متاع ماط : الحقيقة واحدة ووحيدة ويلزم الوصول إليها مهما كانت السبل ، بل عقلانية متاع فلسفة : الحقيقة متعددة ونسبية ومتجزأة ، وفي نهاية المطاف كل واحد عندو الحقيقة متاعو . لخلق جيل عندو حس نقدي يلزم الإهتمام بتدريس الفلسفة ووضعها في ضمن أولويات السياسة التربوية . وإذا كان أساتذة الفلسفة هوما أول من يخضع للمنظومة الأخلاقية والقيمية للمجتمع ، فتدريس الفلسفة يبقى كي بيه كي بلاش . عخاطر واحد من أهداف فعل التفلسف هو تكوين فرد قادر على ابتكار قيم جديدة (وهذي فكرة قوية من أفكار نيتشه) ، أما إذا كان الهدف هو تبرير القيم السائدة ، أو تقويتها ، فحقيقة يا خيبة المسعى .

حكايات فارغة

6 حكايات فارغة

طق طق ربي يجيب الحق ! ظاهرلي ظاهرة الطقّان لاقية رواج كبير هالليمات... وبما أنو المرماجي طقّني (بثلاتة نقاط على القاف) فإني نمتثل لقواعد اللعبة :

1ـ حط الرابط متع المدون اللي طقك
2ـ حط قواعد اللعبة في مدونتك
3ـ احكي على ستة حاجات مالهاش معنى وتخصك انتي
4ـ طق ستة مالناس

باهي يا سيدي ، ستة حكايات فارغة :

1ـ نكره الحلوى وكل أنواع معجون الغلة والعسل يعمللي غصة في الحلق وما نطيقش ريحتو
2ـ مالحاجات القليلة اللي مدمن عليها ومانجمش نعيش بلا بيها هي القهوة...
3ـ ما نتبعش الكورة وقليل ما نتفرج في التلفزة
4ـ كيف نقوم الصباح نحب نسمع "حبيتك تنسيت النوم" متع فيروز ، وفي آخر العشية كي ما نسمعش أم كلثوم نبدا نزُنّ وحدي في "ليلة حب" والا "هذه ليلتي" والا أي رايعة أخرى من روائع كوكب الشرق
5ـ نحب التطييب والبريكولاج ، ونكره الميناج
6ـ ... ما لقيت ما نقول ... سي ... اللعب هاذي متع البلوغوسفار ما تعجبنيش برشة... آما بره برك ، تضييع وقت...

الناس الكلها تطّقت ، آشكون قعد ؟

ولي عودة في مواضيع أكثر جدية

تكريز

توة مدة ما عادش نكتب في ها لبلوغ . والأسباب طويلة وعريضة وفيها ما هو شخصي وماهو متعلق بالمستوى اللي وصلتلو اليوم تن ـ بلوغز . ومن غير ما نحل منوحة ونقول كيما بعض اللخيان، اللي قبل خير من توة ويا حسرة على زمان بكري... نقول جوست اللي تن ـ بلوغز اليوم اختلط فيها الحابل بالنابل وولات المدونات أكثر من شعر الراس . ماعاد تنجم تتبع حتى شي عخاطر الناس الكل تكتب والناس الكل تحلل وكل يوم تلقى بلوغات جدد . ما عاد تعرف حد في هالمعمعة خاصة وأنو الناس اللي كنت مستانس بيهم يكتبو ديما ولاو يكتبو أقل بوسطوات من قبل ، تقولش عليهم هوما زادة كيفي آنا طارت عليهم النفحة متع الكتيبة .

آنا نتصور اللي البلوغ ظاهرة في طريقها للإندثار ، أو لنقل ظاهرة قاعدة تعيش في تغيرات جذرية : فمة أكثر فأكثر مدونين ، مواضيع متنوعة أكثر فأكثر مع اتجاه متزايد نحو التفاهة والسرعة والتدوين الإكسبرس ، حضور أكبر للملتيمديا (صور ، فيديو ، تدوين صوتي ...) وانحسار كبير في عدد المدونين النجوم... ما نعرفش فين باش يهز هاذا كلو... ربما لإندثار المدونات في أفق عام 2010 كيما تتنبأ بيه الفيديو هاذي.

المهم ، اليوم حبيت نكتب موضوع نفرغ فيه قلبي ، خاصة وأني عندي مدة ما كتبتش . فمة شوية رقابة ذاتية ، صحيح . آما فمة زادة قناعة اللي اللي قاعدين نكتبو فيه كلنا ما هو إلا حرث في البحر ومضيعة وقت . آما اليوم التكريز وصل لنقطة اللاعودة . ما فماش سبب محدد لهالغصة اللي قاعد نحس بيها ، في الحقيقة هي برشة أسباب توة نحاول نفسرهم في هالتدوينة .

شهرين لتالي روحت للبلاد ، أمي قاتلي اللي الحمام اللي بحذا الدار قاعد يفرغ خاصة مالنسا اللي ماعادش يمشيولو برشة . علاش زعمة ؟ عخاطر فمة إشاعة تقول اللي الحمام حرام . بالله من وقتاش ولى الحمام حرام ؟ تي الحمامات في بلادنا موجودة من عهد الرومان ، ولا المسلمين ولا الفرنسيس ولا غيرهم نحاو هالتقاليد هاذي من بلادنا ، يجي اليوم بوكشطة يطل علينا من تلفزة فضائية ويقلك "لا يجوز" . تي برا اتلها في بلادك وشوف عدد البطّالة في السعودية والا حالة الباكستانيين والهنود والفيليبينيين اللي مستعبدينهم وخلي كل واحد لاهي في أمورو. باهي ومبعد الحمام اللي طلع حرام بآش بش يطلعو علينا زادة ؟ التواليت حرام ؟ والدوش ؟ وبيت البانو ماقالش بيها السلف الصالح ؟ والصابون بدعة والشامبوان اثم من عمل الشيطان ؟ تي فين ماشين يا زحي ؟؟؟

المصيبة في هالبلاد هي اللي ماعادش حاجتنا بالتلفزات الأجنبية باش نغرقو في هالمصايب متع الإفتاء . إذاعة الزيتونة منو فيه زيتو يقليه . بالطبيعة قليل شكون يتجرأ ينقد إذاعة كيف هاذي على خاطرها كلام ربي وكلام الحاكم (مالمرات القلايل اللي المصالح متاعهم الزوز تتقابل في هالبلاد) . آما إيجا أسمع آش يحكيو في هالإذاعة المحنونة : أقرا ما نعرش آما سورة خمسين مرة توة تمحيلك الذنوب الكل . بعد كل آذان آقرا ما نعرش آما دعاء ، كي تدخل لبيت البانو قول وقول... كيف تدخل للحمام ... آه نسيت ... الحمام حرام !

تي بالله فين ماشين ؟ وأخطاونا من حكاية مؤمن وكافر وغناية تونس عربية إسلامية . كلنا توانسة ونعرفو اللي حد ما ينجم يعيش في هالجو الخانق متع عذاب القبر والجلود اللي تتشوى وتعاود تنبت والملايكة اللي تدعي على المرا المتبرجة والشيطان اللي يوسوس وما نعرش شنوة آخر . التونسي اللي يجي لباريز يشريلك الفودكا مالفري شوب ومن بعد يحكيلك على الهوية والإسلام والعروبة وصدام حسين البطل الشهيد . بالله يزيونا مانفاق والترهدين ، وآحنا شطر اللي يحكيو على الحق في الحجاب وضرورة الحشمة عندهم تجارب جنسية قبل الزواج . قداش من وحدة متحجبة تلقاها عاملة عملية ترقيع وقداش من مُصلي عاشر الزطلة والبيرة قبل ما "يتوب". تي يزيونا بلا نفاق براس أماتكم راهو شي ينطق !

وعلى ذكر الكبت الجنسي ، اللي يحب يتبع القواعد متع مجتمعنا اليوم ومتطلبات العصر ما ينجم يعمل علاقة جنسية كان وقت ما يعرس (نقولو كي يفوت الثلاثين) مع العلم أنو بلغ في الخمسطاش . يعني خمسطاشن سنا متع كبت ومتع مشاكل نفسية بين الشعور بالذنب (عخاطرو خزر للديكولتي متع الطفلة اللي قاعدة قدامو في الكار) وبين الرغبات الملحة متاع الجسد اللي مايطيقش حالة كيف هاذي. وللعلم الحالة هاذي تصير لأول مرة في مجتمعاتنا عخاطر قبل الناس كانت تعرس على بكري وما تستناش خمسطاشن سنا كبت وحرمان قبل ما تشبع رغباتها الجنسية . معناها اليوم عندنا جيش متاع مكبوتين ومحرومين وهاذي حقيقة واقعة ، وموش الصلاة والعبادة هي اللي باش تقتل الغريزة هاذي اللي ماهياش أكثر حيوانية من غريزة الأكل والشرب .

بالطبيعة فمة شكون باش يقوللي اللي أحنا (اللادينيين ، الكفار ، العلمانيين ، اللاييكيين ، الملاحدة ... كلها في قفة وحدة) ديما نحكيو على الجنس واللي أحنا هوما اللي مربطين ومعقدين... باهي يا سيدي... واللي يخرجلك عشرين ألف فتوى في منع التبرج والإختلاط بين الجنسين والسفور... واللي يقلك اللي شعر المرأة عورة وصوتها عورة واللي الماكياج حرام... زعمة هو المربط والا آنا ؟ واللي يقلك "إذا عصيتم فاستتروا" يشجع في النفاق والا لا ؟ والا المنافقين ما ينجموا يكونوا كان الخارجين عالملة واللاديننين وأصحاب الفكر الحر ؟

عاد كي روحت لتونس من جملة ما قابلت قابلت زوز مالناس نعرفهم مليح مليح ماللي صغار . كنا ديما نحلمو بأمريكا والخارج والفلوس والكرهبة وهوما الزوز بالذات يموتوا ويفناوا على الراب أميريكان . عاد كي روحت المرة لخرة واحد منهم نلقاه لحية وعرّاقية وسواك في يدو ، يحكي على كونو المسلم ما ينجمش يتبع برشة مذاهب فرد وقت : ما تنجمش تاخو أسهل ما قالو ابن حنبل وأبو حنيفة وتعمل مذهب على روحك ... الثاني... نلقاها دوّرها هارد روك وقاللي فديت من هالبلاد... بالله كان يحبو يردوها أفغانستان علاش ما يقولولناش ديراكت خلي واحد يشوف حل لحياتو ... يمشي يعمل حرقة لأمريكا والا حتى اسرائيل المهم نهجّ من ها البر...

آنا الناس اللي يحكيو كيما السيد اللول نعمل عليهم جو ، توة من حكايات "توباك" و "أمينام" وبقية الصعاليك متاع الراب والدروغ والزطلة ، ولالي فقيه زمانو ويفتي في صلاة الجماعة وفي آش قال فلان وآش قال فلتان . باهي ، مادمنا نحكيو عالمذاهب واللي حد ما نجمو نتبّعوا كان مذهب واحد ، ماو قولوا للناس آما مذهب قاعدين يتبعوا فيه ؟ قولولهم راهو الخرم متاع الفضائيات الدينية ما يصلح كان لجماعة ابن حنبل موش للمالكية . تي الزح إذاعة كيما الزيتونة يلزمها تفسر للناس الإختلاف بين المذاهب وآش معناها معتزلة وشيعة وخوارج وفي آشكون قاعدين نتبعو بالضبط . وفوق هاذا ودونو ، مواضيع كيف هكة ماهياش هي اللي ماش تخلينا نخلطو على "قاطرة البلدان المتقدمة" ونراترابيو التأخر اللي مازلنا حاصلين فيه ( بلاد كيما المغرب فاتتنا اليوم في عشرين ألف دومان).

السيد هاذا ولا يحكي بأحنا المسلمين مليار بشر باش نحرروا فلسطين . بالله نحب نقول للي يحكيو ديما باسم مليار بشر سيبونا يرحم والديكم . بلا أمة عربية بلا أمة إسلامية سيبونا فكوا علينا الهم اللي عايشين فيه يكفينا . كيما قال الآخر ما نحتفلوش بعيد الحب عخاطر عيب نحتفلوا بيه بعيد متاع نصارى في حين أخوتنا في العراق وفي فلسطين ضاربهم الظلم والقهر . مالا مادام فلسطين ما تحررتش لا نعيدو لا نفرحو لا نعملو شي ! بالله قولولي حتى لوقتاش وقضية فلسطين عاملتلنا كي مسمار جحا : "لا صوت يعلو فوق صوت المعركة" . باهي ، ستين سنا وفلسطين ما تحررتش... آش عملنا وجا مليح ؟ نقعدو نعصّدو في حكاية الوحدة والمصير المشترك وثوابت الأمة و"أمة واحدة ذات رسالة خالدة" . بالله نحب نعرف آش عندنا باش نربحو من 300 مليون عربي ضاربهم الفقر والجهل والتخلف ؟ والا انصر أخاك ظالما أو مظلوما ؟ وفينهم هاللي يحكيو عالعروبة وهوما ما يعرفوش يركّبوا جملة عربية صحيحة ؟ كيفهم كيف اللي يتكلم باسم الإسلام وما يعرفش يعرض الحمد لله بالصحيح .

بون ، السيد الثاني الرياكسيون متاعو هي متع التونسي دو باز : نفسي نفسي ، نهرب ومن بعد خلي تخلى... آنا متأكد اللي فمة منهم برشة ناس كيف هكة ، فاددين مالوضع والتدين المتزايد خانقهم ، آما حد ما يتكلم واللي يلقى بار يركش فيه والا فصعة للخارج ، آش يهمو في البلاد خلي تّتخذ.

بيان سير آنا ما فاهم شي مالحكاية والكلام متاعي ترف فكري ونستعمل في نفس الأسلحة الديماغوجية متع الإسلاميين . باهي داكوردو ، آما نهارة اللي يصير في تونس اللي صار في إيران عام 79 توة نشوفو شكون عندو الحق . ونهارة اللي تفوتنا المغرب وليبيا والموزمبيق تو نفيقو على رواحنا ونندمو وقتللي ما ينفعش الندم . هالعريبة ما ينفع منها شي ، كي مصر كي سوريا كي الخليج ، كان باش نربطو مصيرنا بمصيرهم يا خيبة المسعى ، ما عندنا فين نوصلو . والمنطق متع الشروق والصريح ومثيلاتها قاعد يهدم في أجيال كاملة ويغذي في التطرف وضيق الأفق ، ومن غير ما نحكيو على اقرأ والناس والمجد والوسائل الأخرى متع تشجيع الرجعية والسلفية . ابكي على حال الإعلام في تونس ، وعلى حال الثقافة وعلى حال التعليم وعلى حال الفن ووسائل الترفيه... وابكي على حال جيل كامل ضايع ما بين بوش وما بين بن لادن ما ينجم يخزر للعالم إلا بمنطق صراع الحضارات والمؤامرة الصهيوصليبية . ها الإعلام بودورو عمرو ما فهم اللي قضايا التوانسة عمرها ما كانت تحرير فلسطين وإلا كاس افريقيا.... احكيولنا عالخبز والشوماج والهجرة السرية وعاللي باش يصير في 2009. قولولنا راهو فمة برشة فدوا وبرشة يستناو في تغيير كبير وبرشة يحبوا يتنفسوا. سمّعونا أصوات الشباب اللي ما عاد يعنيلهم اسم تونس كان غناية "بلها يا بلها" في الكوب دافريك .

آخر طلعة قلك تونس كي ربحت ماتش في كاس افريقيا كانت على خاطر الملاعبية متربيين ومتدينين وعطاو الفلوس للقلالة في المدينة اللي لعبوا فيها... على حساب هكة مالا كاس افريقيا اللي هزيناها في 2004 بفضل الزوز كفار لومار وسانطوس كيفاش نحسبوها ؟ وزعمة الصحوة الدينية هي اللي خلات الألمان سلاطين متع كورة ؟ والبرازيل ؟ عخاطرهم مسيحيين ملتزمين بتعاليم دينهم ؟ سيبونا وانتوما ربي تدخلو فيه في كل شي .

من جملة الحاجات اللي تعلمتها في تن ـ بلوغز هي كونو فمة ناس متعلمين وواصلين يقولولك اللي بما أنو تونس فيها 98 % مسلمين ، فإنو الأغلبية هاذي من حقها إعلان دولة إسلامية !! لا باس ماو ؟ سافابا يا ولدي ؟ شكون حطك تحكي باسمهم الـ98 % هاذوما وشكون قالك أصلا اللي ماذابيهم الدين يتدخل في أمورهم الشخصية. الناس هاذم موجودين ، ويكفي أنك تقرا التعاليق الأنونيم باش تفهم حجم المصيبة اللي وصلنالها .

وقبل ما نكمل (رغم اللي الحديث ما يوفاش وقلبي معبي) نحب نعلق على اللي قالوا عماد حبيب وممكن ما عجبش برشة ناس : سيدي محرز ، اللي حما الجالية اليهودية واللي يقدسوا فيه التوانسة اليوم هو اللي أباد الشيعة من بر تونس . إي نعم أبادهم ، بصغيرهم بكبيرهم ، وكيف الجنود كانوا يشكّو في عبد ويجيو يشاوروا سيدي محرز ، كان يقلهم : "اقتلوه فإن كان منا فهو شهيد وإن كان منهم فقد استرحنا منه". الشي هاذا واقع ، واللي يقول في الكلام هاذا قاعد يقول في حقيقة تاريخية ، وماهواش يجرح في المشاعر الدينية والا الوطنية . وهاذا مثال برك على التقديس متاعنا للتاريخ اللي ما نعرفو منو شي . ديما نتخباو ورا كلام كبير من نوع الحضارة الإسلامية العظيمة والمفكرين الكبار والفلاسفة المسلمين واحنا ما عندنا عليهم حتى أدنى فكرة

الحاصل ، تكريز وبرة

Le rêve d'Olmert

« Les gazaouis sont des égyptiens, tout le monde finira par admettre cette vérité. Les voilà, ces Arabes, aujourd'hui appelant à ce que les égyptiens laissent les frontières ouvertes. Qu'ils les laissent ouvertes, ces frontières ! Ce n'est pas mes oignons. Qu'ils règlent leurs problèmes entre eux, qu'est-ce qu'on a à faire là-dedans ? Moi je n'ouvrirai pas mes frontières.

Depuis toujours, ici en Israël on a compris une chose : ne compter que sur soi-même. Seuls nous avons gagné toutes les guerres qui nous ont opposés à nos ennemis. Seuls nous règleront le problème palestinien. Oslo mon œil. Deux Etats ? Oui, bien sûr... »

Olmert se frotte les mains et se tourne vers la Cisjordanie en chuchotant : « Même stratégie, même combat : de plus en plus de territoire, de moins en moins d'Arabes. Peut-être la prochaine étape serait de faire un embargo sur Ariha, dans l'espoir de voir les cisjordaniens forcer les frontières et tendre le bras vers leur frères de l'autre rive du Jourdain ? Et peut-être, au final, le roi Abdallah annexera Ariha ? Les Arabes ont la mémoire courte : quand ils ont perdu Jérusalem-Est, elle était sous administration du roi de Jordanie. Tout ça n'est qu'un seul pays, de par et d'autre du Jourdain. L'actuel Royaume de Jordanie contient 60 % de citoyens originaires de la Palestine. Le pays des cisjordaniens est la Jordanie. Le pays des gazaouis est l'Egypte. Voilà. L'affaire est close. Qu'on n'en parle plus. Pendant ce temps, Israël annexera le maximum de colonies en Cisjordanie. Tant que les pourparlers sont au point mort, on peut jouer cavalier seul. Comme on l'a toujours fait.

Oui, Israël a toujours fait des erreurs. Mais à chaque erreur commise il y a toujours quelqu'un en face pour commettre une erreur encore plus monumentale. Donc il n'y a pas de risque. La même politique qui a permis à Israël d'exister pendant 60 ans doit pouvoir lui assurer une existence encore plus longue. Et le jour où les Européens se réveilleront pour se rendre compte que la Seconde Guerre c'est quand même une histoire lointaine, ce jour-là Israël n'aura plus besoin des Européens -ni des Américains- pour exister. Car Israël à ce moment-là aura bâti sa légitimité sur autre chose que la culpabilité due à la Shoah. Il aura une place au soleil grâce à l'industrie, au tourisme, à l'agriculture moderne, aux technologies de pointe, à l'innovation et à tous les facteurs qui font de ce lui une réussite économique.

Stratégiquement, les bonnes alliances feront les bonnes affaires. Turquie au nord, Egypte à l'Ouest et Jordanie à l'Est -tant que ces pays sont gouvernés par des non-islamistes-. Pour le long terme, l'Inde, et pourquoi pas la Chine, les nouveaux leaders mondiaux. Et les Arabes ? Les laisser faire, autant que possible. Plus ils sont en colère plus ils font n'importe quoi. Et si jamais débordement il y a, il y aura toujours des têtes nucléaires à Dimona pointées sur la tête de celui qui ose aller trop loin.

Aujourd'hui la Palestine n'a plus de visage. La force d'Arafat était d'incarner la Palestine. Qui les incarne désormais ? L'OLP ? Sans ses leaders historiques et sans assise populaire ? Le Fatah, avec un Barghouthi prisonnier et des leaders à la réputation entachée par la corruption ? Non, pas Mahmoud Abbas non plus. Surtout pas lui. Sans charisme, on peut gouverner un pays paisible et démocratique comme la Suisse mais certainement pas des territoires fragmentés et un peuple affamé et emprisonné. Quant au Hamas… ils sont comme les autres : beaucoup de bruit pour rien. Laissez-moi vous dire : nous sommes seuls sur le terrain, et c'est tant mieux.

Tout ce que j'ai à faire est de tenir bon jusqu'aux prochaines élections. En Israël, on n'exige pas que le Premier ministre soit compétent. On ne lui demande pas de régler les problèmes avec les voisins. Tout ce qu'on lui demande c'est de faire durer le jeu et de subir le moins de dégâts possibles, et à souhait, aller provoquer les autres, les maintenir sous pression. Exercice pas très compliqué somme toute. Ce qui explique en partie pourquoi j'ai pu tenir aussi longtemps… »